Indoctrinatie

Uit VSN Wiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Werkwoord indoctrineren, is een vorm van manipulatie door het systematisch eenzijdig onderwijzen van aanvechtbare overtuigingen of opvattingen, met de bedoeling dat deze kritiekloos worden aanvaard.

Het woord heeft een sterke negatieve connotatie, terwijl de als gewenst beschouwde beïnvloeding in de regel als positief wordt betiteld.

Indoctrinatie omvat het woord doctrine, hetgeen leer of leerstelling betekent. Doctrine (leerstelling) komt van het Latijnse doctrina (leer, onderwijs) van het werkwoord docere = onderwijzen (en wij zeggen doceren en docent).

Eén van de kenmerken van indoctrinatie is, dat er in tegenstelling tot leren vaak straf gezet wordt op het bespreekbaar willen maken van de over te dragen overtuigingen of opvattingen. De straf kan een heel scala beslaan: van fysieke straffen tot (stilzwijgende) uitsluiting uit de groep met van allerlei dreigementen.

In controverses spreken tegenstanders van de 'gevestigde orde' soms van indoctrinatie, omdat de overtuigingen en opvattingen van de gevestigde orde (per definitie) in het reguliere onderwijs worden onderwezen. Er moet echter onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds een verantwoorde didactische benadering, die de ontvanger kennis bijbrengt en zelfstandig en kritisch leert denken, en anderzijds indoctrinerende leermethoden die gericht zijn op kritiekloze acceptatie van een bepaalde denkwijze. Dit is een subtiel onderscheid, dat zowel betrekking heeft op de didactische methode als op de intenties van de onderwijsgevende. De belangrijkste toets is: staat de onderwijzer open en is het onderwezene vatbaar voor kritiek?

In de praktijk valt het onderscheid tussen verantwoord onderwijs, beïnvloeding enerzijds en indoctrinatie anderzijds, vaak moeilijk te maken.


Terug naar de Hoofdpagina of terug naar de pagina over Occupy


Vandaag de dag